Starostwo Powiatowe w Biłgoraju

Tytuł

Znak

Data utworzenia

Opis

Ogólna charakterystyka powiatu.

Powiat biłgorajski zajmuje obszar 1678 km co stanowi 0,5% powierzchni kraju, który zamieszkuje około 107 tyś. ludności co stanowi 0,3% mieszkańców Polski. Położony w południowej części województwa lubelskiego, na pograniczu dwóch większych jednostek fizjograficznych Wyżyny Lubelskiej i Kotliny Sandomierskiej. Oba regiony oddziela od siebie na północy wał Roztocza, poniżej Równina Biłgorajska i Płaskowyż Tarnogrodzki.

 

W skład powiatu wchodzą:

• 1 gmina miejska - miasto Biłgoraj
• 3 gminy miejsko - wiejskie: Frampol, Józefów, Tarnogród
• 10 gmin wiejskich: Biłgoraj, Aleksandrów, Biszcza, Goraj, Księżpol, Łukowa, Obsza, Potok Górny, Tereszpol, Turobin.

Krajobraz powiatu i klimat kształtują lasy Puszczy Solskiej oraz rzeki Tanew i Łada. Obszar charakteryzuje się bardzo dobrym, niemal nie skażonym środowiskiem naturalnym.

Około 38% powierzchni zajmują lasy. Przestrzenne rozmieszczenie lasów jest nierównomierne. Ponad 50% koncentruje się w gminach: Tereszpol, Biłgoraj i Józefów.

W składzie gatunkowym wszystkich lasów dominuje sosna, która zajmuje ponad 50% powierzchni lasów.

Powiat ma bogatą historię. Liczne zabytki kultury materialnej można spotkać na terenie całego obszaru powiatu.

Powiat należy do najsłabiej zurbanizowanych obszarów w Polsce, tylko 32% mieszka w miastach, pozostali na wsi. Największym miastem pod względem liczby mieszkańców jest Biłgoraj, który liczy 26,5tyś. mieszkańców, kolejne miasta to: Tarnogród-3,5 tyś. Józefów-2,5 tyś. i Frampol-1,6 tyś. mieszkańców.

Gospodarkę powiatu cechuje:

• wybitnie rolniczy charakter: z pracy w rolnictwie utrzymuje się 80% ludności zamieszkałej w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich Użytki rolne stanowią 43% całej powierzchni. Liczba gospodarstw rolnych wynosi ponad 15 tyś., zaś średnia powierzchnia 1 gospodarstwa to zaledwie 5,6 ha ( przy średniej województwa 6,1ha i krajowej 7ha
• stosunkowo niski poziom uprzemysłowienia; na około 5000 zarejestrowanych podmiotów gospodarki narodowej ponad 40% stanowią: handel, usługi i naprawy.
• znacznie wyższy niż przeciętnie w Polsce udział sektora prywatnego, w którym pracuje nieomal 80% wszystkich zatrudnionych w gospodarce powiatu.

Około 55% ogółu ludności to mieszkańcy w wieku produkcyjnym i 16% w wieku poprodukcyjnym. Obserwuje się zjawisko zwiększania się ludności w wieku poprodukcyjnym, zwłaszcza na wsi. Charakterystyczną cechą struktury wiekowej ludności są bardzo duże różnice pomiędzy obszarami wiejskimi a miastami.

Obszary wiejskie charakteryzują się zaawansowanymi procesami starzenia się ludności, natomiast ludność miast cechują znacznie młodsze niż przeciętnie w miastach kraju struktury demograficzne.

Większość obszarów wiejskich powiatu zaliczanych jest do regionów wyludniających się.

Saldo migracji ludności na koniec 1998r. wynosi ( -74 ) i jest wysokim wskaźnikiem. Przyczyną wysokich procesów odpływowych, które występują powiecie jest znacznie niższy niż w innych częściach kraju poziom rozwoju społeczno- ekonomicznego i gorsze warunki życia ludności, zwłaszcza na wsi.

Od początku lat dziewięćdziesiątych obserwuje się systematyczny spadek urodzeń oraz wzrost liczby zgonów, spowodowany strukturą wiekową ludności z zaawansowanym procesem starzenia się wsi.

Inną charakterystyczną cechą struktur wiekowych powiatu jest feminizacja ludności i to zarówno w miastach jak i na wsi.

Jednym z najtrudniejszych problemów społeczno- gospodarczych w powiecie jest wysokie bezrobocie, które na koniec czerwca 1999r. osiągnęło wskaźnik 11,7%. Wraz z rozpoczęciem procesu transformacji do gospodarki rynkowej, a więc od 1990r. pojawiło się bezrobocie i od razu wykazało bardzo dużą dynamikę i przybrało znaczące rozmiary. W typowo rolniczym powiecie o bardzo dużym udziale zawodowo- czynnych w rolnictwie indywidualnym, stopa bezrobocia liczona stosunkiem liczby bezrobotnych do liczby ludności zawodowo czynnej nie jest najlepszą miarą rzeczywistą zjawiska bezrobocia. Bardziej obiektywnym wydaje się wskaźnik liczby zarejestrowanych bezrobotnych do liczby pracujących poza rolnictwem indywidualnym. Tak wyliczona miara bezrobocia na koniec 1998r. wyniosła ponad 40% ( w kraju ok. 16% ) .

Powiat należy do najmniej zamożnych w Polsce. Z przeprowadzonych szacunków dochodów wynika, że w strukturze dochodów dominują dochody z poza rolnictwa ( około 40% wszystkich dochodów, świadczenia emerytalno - rentowe około 30% ), a dopiero trzecią pozycję zajmują dochody ze sprzedaży produktów rolnych.. Sytuację dochodową rolników pogarsza fakt znacznego spadku opłacalności produkcji rolnej. W ostatnim okresie ceny produktów sprzedawanych rosły znacznie wolniej w porównaniu do cen towarów i usług przez nich zakupywanych .

Liczba osób pobierających świadczenia emerytalno- rentowe w ostatnim okresie znacznie się zwiększa. W porównaniu do średniej krajowej niższy jest poziom wynagrodzeń za pracę, a także świadczeń społecznych.

Uzyskiwane dochody w rodzinach (często tylko renty rodziców) przeznaczone są przede wszystkim na finansowanie najbardziej pilnych potrzeb konsumpcyjnych. Zubożenie mieszkańców sprawia, iż obserwuje się zjawisko corocznego wzrostu liczby osób korzystających z pomocy społecznej i rozszerzającej się sfery ubóstwa i patologii społecznej.

Wysoki wskaźnik bezrobocia, niski wskaźnik aktywności gospodarczej, a także niedostateczna jakość lokalnej infrastruktury to najważniejsze problemy do rozwiązania w najbliższym czasie przez wadze samorządowe .

 

Rolnictwo

Powiat biłgorajski posiada korzystne warunki naturalne do produkcji rolniczej w oparciu o duże zróżnicowanie jakości gleb pochodzenia lessowego, które występują w północnej części powiatu, do gleb bielicowych, w części południowej .

Powierzchnia użytków rolnych wynosi 93640ha tj. 56% powierzchni ogółem. Grunty orne stanowią 43% ogólnej powierzchni i zajmuje 72373ha.
Struktura użytkowania gruntów w zasadzie jest stabilna, a dominujący w rolnictwie jest sektor prywatny. Prawie połowa gleb 45% gruntów ornych jest w IV klasie bonitacyjnej gleb. Praktycznie na terenie powiatu nie występują gleby kl. I , w kl. VI jest prawie 10% ogółu gleb. W klasie V znajduje się 17% gleb, w kl. III-27%.

Na terenie powiatu funkcjonuje ponad 15 tyś. indywidualnych gospodarstw rolnych. Ponad połowę stanowią gospodarstwa małe tj. 1-5 ha. Ponad 40% gospodarstw znajduje się w przedziale 5-10% ha. Najmniej jest gospodarstw o powierzchni ponad 2 ha bo tylko 0,36%.

W rolnictwie pracuje około 50 tyś. mieszkańców lecz w tym połowa utrzymuje się z dwóch źródeł pracy. Drugim źródłem utrzymania jest renta rodziców lub dziadków wspólnie zamieszkujących.

Pracujących poza rolnictwem jest ponad 15 tyś. mieszkańców, najczęściej w przemyśle i edukacji, handlu i usługach. Podstawowym działem w produkcji rolnej jest produkcja roślinna. Rośliny zbożowe zajmują 61% gruntów ornych i są to : pszenica ozima, żyto, rośliny okopowe w tym ziemniaki.

W ostatnich latach nastąpiło ograniczenie produkcji w grupach roślin wąskolistnych - brak zapotrzebowania w przemyśle, spowodował znaczne ograniczenia w ich uprawie. Uzyskiwane plony zbóż roślin okopowych w tym ziemniaków czy owoców jagodowych są porównywalne do plonów województwa.

Produkcja rolnicza w tym produkcja roślinna ma charakter wielokierunkowy. W systemie znacznie trudniejszych warunków gospodarowania w okresie transformacji, rolnicy zaczęli obniżać koszty produkcji poprzez ograniczenie zużycia: nawozów mineralnych, środków ochrony roślin, kwalifikowanego materiału siewnego a nawet energii elektrycznej.

W produkcji zwierzęcej dominuje chów trzody chlewnej oraz bydła mlecznego i opasowego. Produkcja zwierzęca jest kierunkiem towarzyszącym produkcji roślinnej. W ostatnim okresie została ograniczona podobnie jak w całym kraju zmienną opłacalnością i zmniejszonym popytem. Produkcja zwierzęca charakteryzuje się na przestrzeni ostatnich lat spadkiem pogłowia bydła, owiec i koni, natomiast pogłowie trzody chlewnej ulega cyklicznym wahaniom. Mimo to północne gminy powiatu posiadają dobry materiał hodowlany do produkcji trzody chlewnej jak gm. Goraj i Frampol.

Na przestrzeni ostatnich lat nastąpiła mechanizacja prac w gospodarstwach. Nasycanie gospodarstw ciągnikami jest większe niż przeciętne w kraju. Na 1 ciągnik przypada 6,6 ha podczas gdy w kraju wynosi 13,7 ha.

Zmiana ekonomicznych warunków produkcji rolnej sprawia, że koniecznym jest sformułowanie przez państwo nowych i długofalowych zasad polityki wobec wsi i rolnictwa.

Działania rządu nadają cenom produktów rolnych charakter cen rynkowych, brak dotacji oraz dopuszczenie na polski rynek konkurencyjny towarów z innych krajów, gdzie państwo dotuje produkcję rolniczą, zdecydowanie zmniejszyły opłacalność produkcji rolnej. Istnieje zatem pilna potrzeba takiego wsparcia aby nie dopuścić do upadku wsi. Problem ten dotyczy całego rolnictwa w Polsce, a szczególnie ważny jest w powiecie biłgorajskim, gdzie rolnictwo jest jednym z głównych źródeł dochodu i zatrudnienia mieszkańców.

Obecny stan rolnictwa i biłgorajskiej wsi wynika z uwarunkowań historycznych, jak też z powojennych procesów rozwojowych. Stwarza to

szereg barier, które ograniczają znacznie możliwości wprowadzenia szybkich i korzystnych zmian w tej dziedzinie. Jedną z głównych barier jest określona struktura rolnictwa, która wynika z dominacji kierunku surowcowego w gospodarce żywnościowej powiatu, a strukturą jego otoczenia.

Nakłady finansowe niezbędne na rozwój społeczno- gospodarczy rolnictwa i wsi przekraczają możliwości budżetów gmin, powiatu. Dlatego też zgodnie z tzw. Agendą 2000 Unia Europejska przewiduje rozszerzenie skali pomocy dla krajów starających się o przyjęcie do UE o tzw. fundusze przed akcesyjne zmierzające do wsparcia strukturalnego dla rozwoju wsi i rolnictwa tj. ISPA, SAPARD,PHARE.

Środki z funduszy pomocniczych będą mogły być wykorzystane do wspierania określonych przez władze powiatu występujących programów w ramach priorytetów rozwoju na lata 2000-2006tj. Do nich należy:

Przedsiębiorczość i rozwój obszarów wiejskich, czyli

• poprawa jakości i efektywności produkcji rolnej
• tworzenie warunków do wielofunkcyjnego rozwoju terenów wiejskich
• podnoszenie poziomu wykształcenia rolniczego
• zwiększanie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw na rynku krajowym i zagranicznym, zwłaszcza poprzez pobudzenie wzrostu ich nakładów inwestycyjnych
• rozwój obszarów wiejskich poprzez budowę infrastruktury technicznej
• podnoszenie atrakcyjności inwestycji obszaru powiatu
• rozwój przetwórstwa rolno- spożywczego

Powodzenie realizacji programów jest uzależnione od spełnienia wszystkich warunków i sposobów rozwiązań w tym rozwiązań przyjętych na szczeblu centralnym. Tym celom służyć ma Pakt dla Rolnictwa i Obszarów Wiejskich przyjęty przez Radę Ministrów w lipcu 1999r.

Oparty na trzech filarach powiązanych ze sobą tj.

1. wspieranie rolnictwa i jego otoczenia
2. rozwój przedsiębiorczości i tworzenia poza rolniczych miejsc pracy
3. wspieranie kompleksowej polityki społecznej wobec wsi i rolnictwa oraz rozwój otoczenia cywilizacyjnego obszarów wiejskich

Będzie on miał wymierne korzyści jeżeli zostaną wyraźnie określone instrumenty wdrażające oraz wsparcie U.E., jeżeli zaś nie to stanie się paktem bez pokrycia.

 

Infrastruktura Techniczna

Przez obszar powiatu przebiega :

• około 600 km dróg powiatowych
• około 110 km dróg wojewódzkich
• około 500 km dróg gminnych
• około 10 km drogi krajowej

Drogi zwłaszcza gminne i powiatowe wymagają przebudowy i modernizacji z uwagi na ich zły stan. Drogi powiatowe to drogi utwardzone asfaltowe, natomiast drogi gminne w większości obiektów w ogóle nie utwardzone (występujący żwir i tłuczeń to tylko poprawa przejezdności).

Z uwagi na ograniczone środki finansowe przeznaczone przez budżety gmin i posiadane przez Zarząd Dróg Powiatowych, na utrzymanie dróg, dokonuje się modernizacji i napraw poszczególnych odcinków w sposób powierzchowny, co w efekcie prowadzi do tego, że po upływie krótkiego czasu odcinki i miejsca wyremontowane powracają do stanu przed modernizacyjnego. Konieczne są duże inwestycje w tym zakresie.

Powiat charakteryzuje się słabo rozwiniętą siecią kolejową. Długość linii kolejowej wynosi 59 km w całości jako linie jednotorowe. Jako nieliczny w kraju powiat nie posiada linii kolejowych zelektryfikowanych.

Na przestrzeni kilku ostatnich lat nastąpił dynamiczny rozwój motoryzacji. Liczba samochodów osobowych na koniec 1998r. w przeliczeniu na 1000 mieszkańców powiatu wyniosła 209, co plasuje nas w ścisłej czołówce kraju.

Z wodociągu sieciowego korzysta około75% gospodarstw i jest to wskaźnik o 23% lepszy niż w kraju 11% z wodociągu własnego, około 14% ze studni. Niewielka ilość gospodarstw wodę dowozi.

Łączna długość sieci wodociągowej wyniosła na koniec 1998r.- 965 km Równocześnie ze wzrostem długości sieci wodociągowej znacznie wolniej rośnie sieć kanalizacyjna, która na koniec 1998r. wyniosła 138 km. Niska dynamika rozwoju sieci kanalizacyjnej wynika przede wszystkim z braku oczyszczalni. Około 66% gospodarstw korzysta z szamba, a tylko około 6% z ogólnej sieci z oczyszczalnią ścieków. Około 27% gospodarstw nie odprowadza ścieków.

W związku z powyższym zadaniem priorytetowym władz samorządowych winna być zmiana tego stanu choćby ze względu na normy z zakresu ochrony środowiska, a zwłaszcza ochrony czystości wód rzek powiatu.

Drugim ważnym elementem rozwoju powiatu jest gazyfikacja. Brak dostatecznej sieci gazowej sprawia, że około 73% gospodarstw korzysta z butli gazowych, zaś tylko około 4% z sieci. Duży udział, bo aż około 24% gospodarstw w ogóle nie korzysta z żadnej formy. Analizy wykazują, że od biegamy również w tej materii bardzo od wskaźników krajowych.

Dzięki inwestycjom telekomunikacyjnym w ostatnich latach notuje się duży rozwój łączności telefonicznej. Inwestycje te posiadają w sobie elementy nie tylko rozbudowy i budowy sieci miejscowej ale również budowę kablowych linii światłowodowych, montaż urządzeń teletransmisyjnych umożliwiających -włączenie poszczególnych central do sieci ogólnokrajowej. Dlatego też sieć telefonii na terenie powiatu należy przyjąć jako dobrze rozwiniętą. Ogólna liczba abonentów wynosi 17111, co daje przelicznik średnio około 6 osób na 1 numer i stawia nasz powiat na dobrym miejscu w skali województwa. Ponadto ciągle trwa proces włączania się kolejnych abonentów i ich liczba rośnie. Przeprowadzona analiza wyposażania gmin wiejskich w infrastrukturę, która objęła odsetek mieszkań z telefonami oraz odsetek ludności korzystającej z wodociągu, kanalizacji i gazu wykazała, że potrzeby powiatu w tym zakresie zaspokojone są tylko w około jednej trzeciej.

W krótkim okresie gospodarki samorządowej, stosunek do inwestycji w zakresie infrastruktury z głównej kasy ulega stopniowej poprawie. W wielu gminach powiatu trwają inwestycje lub są planowane w najbliższym czasie. Brak jednak wystarczających dochodów gminnych oraz trudności pozyskiwania środków z rozmaitych funduszy pozarządowych sprawia, że nie zawsze zaplanowana inwestycja jest wykonywana. Pozyskiwanie środków na inwestycje jest głównym zajęciem przedsiębiorczych wójtów. Do nich z pewnością należy Pan Wójt gminy Biszcza, która dzięki inwestycjom w zakresie ochrony środowiska spowodowała, iż gmina Biszcza znalazła się wśród Liderów inwestycji samorządowych ogłoszonej przez Dziennik “Rzeczpospolita” na tzw. “Złotej setce 99”. Zresztą jako jedyna gmina w powiecie i województwie lubelskim. Inwestycje samorządowe są najważniejszym stymulatorem lokalnego rozwoju, znacznego wzrostu liczby prywatnych firm oraz ograniczenia bezrobocia. Wspieranie tych inwestycji jest priorytetem wszystkich szczebli samorządowych.

Do roku 2006 planuje się :

• wykonanie sieci kanalizacyjnej w gminach i miastach
• budową i modernizacją dróg gminnych i powiatowych
• budowa i modernizacja wodociągów
• zwiększanie dostępności do usług telekomunikacyjnych
• gazyfikację powiatu.

 

Przemysł, usługi- przedsiębiorstwo

Gospodarkę powiatu reprezentuje około 4900 podmiotów gospodarczych, z czego połowa zlokalizowana jest w samym Biłgoraju

41% stanowią firmy działające w sferze handlu i usług

16% firm, to firmy zajmujące się produkcją

9% firm związanych z budownictwem

7,5% stanowią firmy transportowe oraz obsługujące inne firmy

pozostałą część stanowią firmy zajmujące się innymi usługami, ochroną zdrowia, edukacją, doradztwem finansowym i podatkowym. Jedynie tylko 3% stanowią firmy związane z rolnictwem. Na terenie powiatu wśród 15tyś. pracujących poza rolnictwem 62% to pracujący w sektorze publicznym, 38% w sektorze prywatnym. Najwięcej pracujących w sektorze prywatnym występuje w gminie Łukowa, Aleksandrów, Józefów i Tereszpol, najmniej zaś w gminie Biszcza.

Obserwuje się zjawisko zmiany struktury własnościowej przemysłu. Przekształcenia własnościowe następują zarówno poprzez zmiany statusu przedsiębiorstw państwowych na prywatne, jak i poprzez powstawanie nowych prywatnych przedsiębiorstw.

Największymi firmami produkcyjnymi w powiecie są:

• BLACK RED WHITE
• AMBRA S.A.
• Z. Dz. ”MEWA” S.A.
• POL-SKONE
• Model - Opakowania
• Mostostal MET
• ZCB “MARKOWICZE” S.A.
• PREFABET - Długi Kąt

Ze względu na rolniczy charakter powiatu przemysł stanowi drugi pod względem globalnej wartości produkcji sprzedanej. Dominuje przemysł meblarski związany z budownictwem, dziewiarsko - pończoszczany iodzieżowy, metalowy i rolno-spożywczy (masarnie i piekarnie).

Przybywa nowych firm z udziałem kapitału zagranicznego (opakowań z tektury falistej, wina gronowego musującego, drzwi i okien) Na terenie miasta Biłgoraj działają wytwórnie wyrobów włosia i wikliny oraz zakłady sitarskie- podtrzymujące tradycję wyrobu sit.

W wyniku transformacji gospodarczej bardzo szybko wzrosłą liczba małych i średnich przedsiębiorstw, a zwłaszcza firm jednoosobowych i przedsiębiorstw mikro.

To właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa

• stymulują rozwój ekonomiczny
• tworzą nowe miejsca pracy
• są ekonomicznie bardziej skuteczne, a społecznie bardziej korzystne od socjalnego finansowania bezrobocia
• dobrze dostosowują się do zmiennych potrzeb rynku, są bardziej elastyczne
• spełniają rolę komplementarną i kooperacyjną dla wielkich organizacji gospodarczych

Wspieraniem małych i średnich przedsiębiorstw zajmuje się:

1. władze samorządowe miast i gmin powiatu poprzez stwarzanie przyjaznego klimatu, systemu ulg podatkowych na tworzenie nowych miejsc pracy, inwestowanie w infrastrukturę “ pod działalność gospodarczą” i promocję gospodarczą
2. BARR S.A. w ramach, której funkcjonuje:

• Ośrodek Doradztwa i Szkolenia
• Biłgorajski Fundusz Przedsiębiorczości
• Centrum informacji i Obsługi Biznesu

W celu wyrównania szans w konkurowaniu na wolnym rynku niezbędne są specyficzne instrumenty wsparcia dla tego sektora jak np.:

• rozbudowa doradztwa dla przedsiębiorstw we wszystkich dziedzinach z prowadzeniem przedsiębiorstwa
• poprawa dostępności do informacji istotnych z punktu widzenia prowadzonej działalności gospodarczej
• rozbudowa systemu funduszy poręczeń kredytowych
• rozmieszczanie prawne i instytucjonalne służące rozwojowi rynku kapitałowego.

Z uwagi na rolniczy charakter powiatu, wszelkie więc inicjatywy związane z organizacją handlu obsługującego rynek rolny, jak np. giełdy rolno- spożywcze, grupy producenctwa są priorytetem władz samorządowych.

 

Bezrobocie

Bezrobocie to jeden z największych problemów współczesnej gospodarki, a tym samym władz samorządowych, jest bardzo trudnym i ważnym problemem. Należy je rozpatrywać w aspekcie gospodarczym bo wskaźnik bezrobocia obrazuje stan gospodarki regionu, miasta czy gminy, ale jest również niezwykle istotnym problemem społecznym.

Powiatowy Urząd Pracy w Biłgoraju zarejestrował na dzień 31 sierpnia br. 7564 osób bezrobotnych, w tym 3935 kobiet. W rejestrach urzędu figurowało też 341 osób poszukujących pracy. Większość bezrobotnych -66% to jest 4990 osób pochodzi z terenów wiejskich.

Początek roku przyniósł szczególny wzrost rejestracji, kiedy w styczniu i lutym zarejestrowało się 950 osób. Spowodowała to reforma ubezpieczeń społecznych, konieczność poszukiwania podstaw ubezpieczenia. Obecnie średnia rejestracja w miesiącu wynosi 400 bezrobotnych. W ciągu ośmiu miesięcy skreślono z ewidencji urzędu 3884 osób w tym 1721 z powodu podjęcia pracy stanowi to 44,3% ogółu wyrejestrowanych.

Liczba bezrobotnych uprawnionych do zasiłku wynosi 874, stanowi to 11,5% ogółu bezrobotnych, co uważa się za jeden z najniższych wskaźników w województwie. Średnia krajowa wynosi ok.12%. Stan bezrobotnych absolwentów na dzień 31.08.99r. wynosił 440 osób stanowi to 5,8% ogółu bezrobotnych.

Ze względu na przyczyny bezrobocia 684 osoby co stanowi 9% zostały zwolnione z przyczyn dotyczących zakładu pracy, przeważnie w formie zwolnień grupowych i likwidacji zakładu.

W pierwszym kwartale br. PUP pozyskał 1605 ofert pracy. W sierpniu na jedno miejsce przypadło 33 bezrobotnych.

Wśród bezrobotnych przeważają ludzie młodzi. Osób w wieku do 34 lat jest 64,8%. 22,1% stanowią bezrobotni w wieku 35-44 lata oraz w wieku powyżej 54 lat 13,1%. Najliczniejszą grupę -41,8% stanowią bezrobotni z wykształceniem zawodowym. Najwięcej bezrobotnych notuje się w Biłgoraju 1938 osób ( w tym 1037 kobiet) i w gminie Biłgoraj 1938 osób ( w tym 530 kobiet). Na terenie powiatu najwięcej bezrobotnych ma gmina Józefów -454 osób, Tereszpol-404 osób, Księżpol- 400 osób.

Mimo bezpośrednich kontaktów z pracodawcami w celu pozyskania miejsc pracy, niestety notuje się spadek ofert pracy. Środki z Funduszu Pracy wykorzystano między innymi na utworzenie w br. tylko 362 miejsc pracy z tego 145 w ramach prac interwencyjnych, a 41 w ramach robót publicznych.

Powiatowy Urząd Pracy udzielił pożyczek na rozpoczęcie działalności gospodarczej i utworzenie tylko 11 miejsc pracy. Prowadzone są szkolenia bezrobotnych w wielu kierunkach i zawodach, ale sporadycznie przeszkoleni znajdują miejsca pracy
Szczególną grupą społeczną zagrożoną długotrwałym bezrobociem są absolwenci szkół zawodowych i średnich. Jedną z przyczyn tego stanu jest rozbieżność pomiędzy umiejętnościami i predyspozycjami zawodowymi absolwentów a wymaganiami stawianymi przez pracodawców. Występuje też inna rozbieżność na rynku pracy, pomiędzy strukturą ofert pracy a strukturą absolwentów.

Działania podejmowane przez PUP w Biłgoraju nie rozwiązują problemów bezrobocia. Konieczne są zmiany uelastyczniające system kształcenia stosowany do potrzeb rynku pracy oraz nowe programy w ramach których przedsiębiorcy zainteresowani byliby tworzeniem nowych miejsc pracy.

Z uwagi na to, iż ograniczenie bezrobocia jest identyfikowane jako zadanie lokalne. Od dnia 1.01.2000r. urzędy pracy staną się samorządowymi urzędami i będą służyć jako narzędzia w walce z bezrobociem.

Ze względu na złożoność tego zjawiska konieczne jest współdziałanie wielu osób, instytucji zarówno w procesie rozpoznawania problemu bezrobocia, jak również podejmowanie decyzji i realizacji konkretnych przedsięwzięć.

Najbardziej konieczny jest jednak wzrost gospodarczy kraju oraz polityka gospodarcza kreowana przez władze centralne. Konieczne jest wsparcie dla instytucji Promocji Rozwoju tj. instytucji wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw, instytucji około biznesowych, instytucji szkoleniowych, ośrodków kształcenia ustawicznego w celu zwiększenia dostępu pracowników i bezrobotnych do informacji tworzenia rynku usług doradczych i rynku usług szkoleniowych.

Rewitalizacja bazy ekonomicznej małych miast jakimi są: Tarnogród, Józefów i Frampol to działanie na najbliższe lata, które będą służyć obsłudze procesów restrukturyzacyjnych i rozwojowych na wsi.

 

Edukacja i kultura

Na terenie powiatu funkcjonuje:

• 12 przedszkoli
• 96 szkół podstawowych
• 16 gimnazjów

Środków finansowych w budżetach poszczególnych gmin wystarcza z reguły na bieżące potrzeby tych placówek. Ciągle brakuje ich na modernizację zwłaszcza szkół podstawowych.

Aby wyrównać szanse dzieci w starcie do szkół średnich konieczne są środki finansowe na budowę:

• sal gimnastycznych, gdyż większość szkół ich nie posiada
• sal komputerowych na naukę języków obcych, a także modernizację budynków szkolnych w tym modernizację kotłowni węglowych.

Baza oświatowa szkół ponadgimnazjalnych t.j.

• 10 szkół publicznych
• 3 szkoły niepubliczne na prawach szkół publicznych
• 1 szkoła nie publiczna nie posiadająca jeszcze uprawnień szkoły publicznej

W ramach 10 szkół średnich funkcjonuje:

• Liceum Ogólnokształcące w Biłgoraju, Józefowie i Turobinie
• Zespół Szkół Budowlanych w Biłgoraju
• Zespół Szkół Zawodowych w Biłgoraju
• Zespól Szkół Leśnych w Biłgoraju
• Zespół Szkół Ekonomicznych w Tarnogrodzie
• Zespół Szkół Rolniczych w Różańcu
• Zasadnicza Szkoła Rolnicza w Turobinie
• Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej w Biłgoraju

Z dniem 1.09.1999r. rozpoczęło działalność Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej w Biłgoraju w którego skład wchodzi

• Liceum Zawodowe
• Technikum Elektryczne na podbudowie SP
• Zasadnicza Szkoła Zawodowa
• Technikum Elektryczne na podbudowie ZSZ
• Technikum Mechaniczne
• Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych
• Policealne Studium Zawodowe

Szkoła posiada doskonale wyposażoną bazę warsztatową z zespołem pracowni specjalistycznych, własną autoryzowaną stację obsługi samochodów FIAT / jedyna szkoła w Polsce, która posiada autoryzację / salon sprzedaży samochodów, jeden z najładniejszych w Polsce torów kartingowych i działający w oparciu o tą bazę Klub Motorowy “MOTOCAR” .Prowadzi szereg form szkolenia kursowego w podległym Ośrodku Szkolenia Kursowego znanym głównie z bardzo dobrej bazy do prowadzenia nauki jazdy dla wszystkich kategorii.

Szkoła należy do elitarnego Klubu Przodujących Szkół. Szkoła użycza swoich pomieszczeń Filii Wyższej Szkole Zarządzania i Umiejętności Pedagogicznych w Rykach.

Ze wstępnych analiz wynika, że na dziś niewielu z nich jest w stanie określić wymogi jakim powinien odpowiadać ich pracownik za lat kilka. Szkoły i instytucje zajmujące się kształceniem muszą na to pytanie odpowiedzieć znacznie wcześniej, na etapie planowania kierunków kształcenia i opracowywania programów nauczania. Mimo niekorzystnych uwarunkowań wynikających głównie ze stanu gospodarki regionu sytuacja w szkolnictwie średnim nie jest alarmująca.

Składa się na to szereg przyczyn, do których zaliczyć można:

• dobrze ulokowaną sieć szkół średnich w powiecie
• baza szkół zawodowych ulokowana jest centralnie, co pozwala na skuteczne jej dostosowanie do zmieniających się potrzeb rynku
• baza szkół rolniczych ulokowana jest na krańcach powiatu w głównych jego regionach rolniczych

Ilość zdolnej młodzieży kończącej szkoły średnie i nie podejmującej dalszej nauki z przyczyn ekonomicznych zaczyna być poważnym problemem. Jednym z potrzebnych rozwiązań tej sytuacji jest na pewno stworzenie możliwości studiowania w pobliżu miejsca studiowania.

Ograniczeniem na dziś jest posiadanie odpowiedniej bazy lokalowej do przekazania wyższej uczelni , bo od tego zależeć będzie czy szkoły wyższe będą zainteresowanie lokalizacją swoich punktów w naszym powiecie.

Organizacyjnie takie rozwiązanie jest możliwe. Zbliża się ono w czasie z wdrażaniem reformy szkolnictwa średniego, która spowoduje w pierwszym okresie spadek ilości oddziałów w podległych powiatowi szkołach średnich i uwolnienie zajmowanych przez nie pomieszczeń dydaktycznych, w których może prowadzić zajęcia szkoła wyższa. W takiej sytuacji znajdują się dwie administrowane przez powiat szkoły: Liceum Ogólnokształcące im. ONZ i Zespól Szkół Leśnych .

Powiat biłgorajski posiada:

• 5 Domów Kultury
• 5 Gminnych Ośrodków Kultury
• 39 Bibliotek Publicznych

Szczególną instytucją o randze ogólnopolskiej jest Dom Służebny Polskiej Sztuce i Słowa, Muzyki i Obrazu prowadzony w Nadrzeczu k/Biłgoraja przez Fundację Kresy 2000 małżeństwa Alicji i Stefana Szmidtów aktorów Teatru Polskiego w Warszawie oraz ich córki Dominiki.

Celem fundacji jest podejmowanie szeregu działań na rzecz utrwalenia czaru przemijającej natury, popularyzacja sztuk pięknych i zachowanie wartości dziedzictwa kulturowego schyłku XX wieku, praca z dziećmi i młodzieżą szczególnie uzdolnioną, stwarzanie warunków tolerancji społecznej oraz możliwości rozwoju dzieciom niepełnosprawnym.

Nadrzędnym celem fundacji jest prezentowanie wybitnych osiągnięć polskiej sztuki współczesnej szerokim kręgom odbiorców żyjących z dala od centrum kultury.

Funkcjonująca od lata 1997 roku Fundacja ma już na swoim koncie szereg spektakularnych działań, takich jak wernisaż wystawy Jerzego Dudy Gracza, recital poetycko muzyczny Leszka Długosza z Piwnicy Pod Baranami w Krakowie, spektakl Teatru Powszechnego w Warszawie “Goła Baba” autorstwa i w wykonaniu Joanny Szczepkowskiej, wernisaż malarski Franciszka Maśluszczaka, recital Kazimieża Grześkowiaka.

W 1999r. Fundacja KRESY 2000 została laureatem IV EDYCJI KONKURSU “MAŁE OJCZYZNY- TRADYCJA DLA PRZYSZŁOŚCI” organizowanego przez Fundację Kultury.

Ważniejsze imprezy kulturalne:

• Międzywojewódzki Sejmik Wiejskich Zespołów Teatralnych
• Ogólnopolski Sejmik Teatrów Wsi Polskiej ( imprezy organizowane przez Tarnogrodzki Ośrodek Kultury)
• Ogólnopolski Festiwal Kapel Ulicznych i Podwórkowych
• Międzywojewódzkie Konfrontacje Chórów “ Tobie Śpiewamy Ojczyzno”
• Wojewódzki Turniej Orkiestr Dętych
• Powiatowy Przegląd Ludowych Zespołów Śpiewanych
• Turniej Powiatowy Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego imprezy organizowane przez BDK
• Ogólnopolski Przegląd Amatorskich Filmów Wideo
• Rejonowy Konkurs Plastyczny “ MOJE ZAKĄTKI”
• Wystawy - plenery imprezy organizowane przez MDK
• Konkurs Piosenki Turystycznej
• Festiwal Kultury Ekologicznej- imprezy organizowane przez MGOK w Józefowie
• Wojewódzki Konkurs Piosenki Partyzanckiej organizowany przez Ośrodek Kultury w Aleksandrowie
• Festyn Rekreacyjno-Sportowy organizowany przez Gminny Ośrodek kultury w Goraju
• Dożynki Powiatowe
• Warsztaty Plastyczne w Nadrzeczu

 

Ochrona Zdrowia

Usługi zdrowotne dla mieszkańców powiatu świadczone są przez Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju. Niepubliczny Zespół opieki Zdrowotnej w Józefowie, Tarnogrodzie i Turobinie.

Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju świadczy usługi zdrowotne za pośrednictwem:

• Szpitala Rejonowego w Biłgoraju i Tarnogrodzie
• 2 Przychodni Specjalistycznych
• 2 Przychodni Rejonowych
• 8 Gminnych Ośrodków Zdrowia
• 4 wiejskich Ośrodków Zdrowia
• Pogotowia Ratunkowego w Biłgoraju / Dział Pomocy Doraźnej /

Szpital Rejonowy w Biłgoraju zatrudnia 58 lekarzy i dysponuje 362 łóżkami w następujących oddziałach:

• oddział wewnętrzny dziecięcy
• oddział wewnętrzny dla dorosłych
• oddział neurologiczny
• oddział położniczo - ginekologiczny
• oddział noworodkowy
• oddział chirurgiczny
• oddział ortopedyczny
• oddział zakaźny
• oddział dziecięcy zakaźny
• oddział chorób płuc i gruźlicy
• dział anestezjologii z blokiem operacyjnym

Szpital Rejonowy w Tarnogrodzie zatrudnia 5 lekarzy i dysponuje 90 łóżkami w oddziałach:

• oddział wewnętrzny
• oddział opieki długoterminowej

Przychodnia w Tarnogrodzie i Gminny Ośrodek Zdrowia w Turobinie świadczą usługi zdrowotne jako Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej.

Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju zatrudnia:

• 121 lekarzy medycyny
• 29 lekarzy stomatologów
• 4 farmaceutów

Pogotowie Ratunkowe w Biłgoraju dysponuje 7 karetkami i 1 karetką “R”

W powiecie funkcjonuje 27 aptek.

Dla większości mieszkańców Powiatu Biłgorajskiego (11gmin) usługi zdrowotne w tym podstawowe świadczone są przez Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju, który obejmuje opieką 83155 osób.

Założeniem reformy w służbie zdrowia jest zaistnienie na rynku usług medycznych wielu konkurencyjnych względem siebie podmiotów oraz ich równy dostęp do finansowania ze środków publicznych, jakimi dysponują kasy chorych. Wiążą się z tym nadzieje na podniesienie poziomu opieki zdrowotnej oraz obniżenie kosztów tej opiek.

Zmiany systemowe mają przynieść w swoich założeniach prywatyzację usług medycznych, w pierwszym rzędzie dotyczące podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistycznego lecznictwa ambulatoryjnego. Do tej pory brak jest jednak unormowań prawnych, dotyczących tej kwestii.

Wprowadzając reformę, zakładano konieczność decentralizacji ZOZ - ów, tj. rozdzielania podstawowej opieki zdrowotnej, specjalistycznego lecznictwa ambulatoryjnego i lecznictwa zamkniętego. Uważano, że niewielkie podmioty ponoszą niskie koszty. Obecnie zaczyna się dostrzegać korzyści integracji ZOZ-ów, rozumiane jako zapewnienie dostępności i ciągłości opieki nad pacjentem oraz korzyści ekonomiczne, wynikające z uniemożliwienia przerzucania kosztów pomiędzy świadczeniodawcami.

Do najważniejszych problemów zdrowotnych ludności powiatu należą

• choroby układu krążenia
• choroby nowotworowe
• urazy i zatrucia
• zachorowania na gruźlicę
• choroby psychiczne

Jednym z priorytetów w ochronie zdrowia w najbliższych latach będzie rozwój  sektora opieki długoterminowej. Przemawiają za tym zarówno uwarunkowania  geograficzne ( “ starzejące się społeczeństwo, niski przyrost naturalny ), zdrowotne ( wysoki wskaźnik zachorowalności i umieralności na choroby układu krążenia, nowotworowe, wypadki i urazy, choroby układu ruchu ), społeczne (utrata poczucia bezpieczeństwa zawodowego i socjalnego), jak i ekonomicznego (łóżka opieki długoterminowej są łóżkami “tańszymi” w stosunku do łóżek opieki krótkoterminowej).

Wprowadzenie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i utworzenie kas chorych - nowych instytucji finansowych - zmieniło w sposób fundamentalne nie tylko zasady funkcjonowania świadczeń zdrowotnych w refundowaniu leków, ale także gospodarkę finansową zakładów opieki zdrowotnej, przepływ pieniądza w systemie finansów publicznych oraz ujawniono szereg innych zależności nie do końca przewidzianych przez twórców reformy i ustawodawcę. W opinii publicznej niedogodności wynikające z niedopracowania ustawy są dominujące. Zagrożeniem reformy jest jej aspekt finansowy, a więc wysokość 7,5% stawki odpisu od dochodu oraz wysokość nakładów na ochronę zdrowia przewidywanych w budżecie w części MZ i OS.

Sprawne funkcjonowanie reformy wymaga dalszych działań organizacyjnych i prawnych we współpracy wszystkich partnerów.

Najważniejsze zadania to:

• wzmocnienie i rozszerzenie praw pacjenta
• zrównanie praw zakładów opieki zdrowotnej - publicznych i nie publicznych
• wprowadzenie mechanizmów prywatyzacji zakładów zdrowotnych
• wprowadzenie zasad współpracy kas chorych z organizacjami założycielskimi zakładów opieki zdrowotnej
• wprowadzenie i ujednolicenie standardów udzielających świadczeń medycznych w celu zwiększenia poziomu świadczonych usług -
• dalszy rozwój zakładów pielęgnacyjno - opiekuńczych

 

Pomoc Społeczna

Za organizowanie i funkcjonowanie pomocy społecznej na swoim terenie odpowiedzialne są samorządy gminne i samorząd powiatowy. W gminach funkcjonują Ośrodki Pomocy Społecznej, w powiecie Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie.

Aktualnie wzrasta liczba rodzin, którym ta pomoc jest konieczna. Rozeznanie tych potrzeb to rola samorządów lokalnych. Chodzi tu w szczególności o dostarczanie pomocy osobom i rodzinom z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, alkoholizmu, narkomanii, jak również klęski żywiołowej. Niedostatek materialny jest z reguły skutkiem, a nie przyczyną wchodzenia w sytuację zależności społecznej, stąd też udzielanie pomocy finansowej w oderwaniu od innych form pomocy i wsparcia może być nieskuteczne. Tylko harmonijny rozwój wszystkich segmentów pomocy jest w stanie sprostać formule społeczeństwa o wyrównanych szansach dla wszystkich.

Zachodzi zjawisko odchodzenia od klauzuli państwa opiekuńczego na rzecz wielotorowej aktywności podopiecznego obliczonej na podnoszenie jego samodzielności i rozwiązywanie jego problemów w obrębie własnego środowiska. Wiąże się to z potrzebą szerszego uwzględnienia w sprawowanych usługach elementów poradnictwa i instruktażu. Ważnym elementem jest uwzględnienie w tych działaniach organizacji społecznych a zwłaszcza grup samopomocy, jak również organizacji pozarządowych, których powstawanie jest konieczne w obliczu potrzeby zabezpieczenia praw obywatelskich w ramach reformowanego systemu zabezpieczenia społecznego. W takiej sytuacji ważnym zadaniem instytucji samorządowych byłoby zabezpieczenie interesów grup społecznych.

Pojawienie się wielu nowych, nieznanych bądź niedokuczliwych jeszcze zjawisk patologicznych i problemów społecznych zrodzi zapotrzebowanie na skuteczne ich rozwiązywanie, do czego niezbędne okaże się zaangażowanie wysoko wykraczających specjalistów jak i szerokich kręgów ludzi dobrej woli.

Pomoc społeczna dotrze w 1999r. do ponad 4.5 tyś. rodzin w całym powiecie i przeznaczona będzie zgodnie z ustawą na zasiłki, renty, dożywianie dzieci i składki ZUS i specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Pomoc społeczna w formie zasiłków stałych na rok 2000 przewidziana została dla rodzin, które wychowują dzieci specjalnej troski, wymagających opieki osób drugich, natomiast zasiłek stały wyrównawczy dla osób niezdolnych do pracy, które nie nabyły uprawnień emerytalno - rentowych .

Znaczną grupę klientów pomocy społecznej stanowią osoby, które otrzymują tzw. renty socjalne ( dotyczy to osób, które posiadają ustalone inwalidztwo w okresie do 18 roku życia w stopniu umiarkowanym i znacznym ).

Baza placówek pomocy społecznej na terenie powiatu biłgorajskiego w zakresie placówek opieki całkowitej i doraźnej przedstawia się następująco:

1. Dom Pomocy Społecznej w Teodorówce - dla osób upośledzonych umysłowo (kobiet i mężczyzn)
2. Środowiskowy Dom Samopomocy w Długim Kącie, gm. Józefów - dla osób chorych psychicznie
3. Środowiskowy Dom Samopomocy w Tarnogrodzie
4. Lokalny Dom Rolnika w Woli Różanieckiej, gm. Tarnogród
5. Gminny Dom Rolnika we Frampolu

W budowie jest Dom Pomocy Społecznej w Biłgoraju pod nazwą “ Dom

Kombatanta”, funkcjonuje także 2 Warsztaty Terapii Zajęciowej w Biłgoraju

oraz Józefowie.

Potrzeby powiatu w tym zakresie to:

• utworzenie Środowiskowego Domu Samopomocy w Biłgoraju
• utworzenie noclegowni w Biłgoraju
• utworzenie Dziennego Domu Pobytu w Biłgoraju

Koniecznym uzupełnieniem struktur stacjonarnych jest organizowanie opieki i wsparcia w miejscu zamieszkania podopiecznych ( formy usług samopomocowych i instytucji wolontariusza). Inną niezbędną formą pomocy będzie utworzenia ośrodka interwencji kryzysowej, mającego na celu udzielanie pomocy osobom narażonym na agresję w rodzinie.

 

Bezpieczeństwo i Porządek publiczny

Istotnym priorytetem warunkującym rozwój gospodarczy i kulturalny jest stan bezpieczeństwa i porządku publicznego. Bezpieczne miasto, wieś i powiat to zadania bardzo ważne dla władz samorządowych, a realizowane są poprzez odpowiednie służby, inspekcje do tego powołane tj.

• Komendę Powiatową Policji
• Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej
• Powiatową Stację Sanitarno- Epidemiologiczną
• Powiatowy Inspektorat Weterynarii
• samorządy gminne
• dyrekcję szkół
• inne jednostki i organizacje

Najczęściej występującymi zagrożeniami powiatu są:

1. przestępczość i wykroczenia
2. zagrożenia powodziowe
3. zagrożenia pożarowe
4. zagrożenia sanitarne i epidemiologiczne

Przestępczość i wykroczenia

Utrzymująca się przestępczość na terenie powiatu ma charakter kryminalny. Wśród tej kategorii przestępstw przeważają

• kradzieże z włamaniem do różnych obiektów
• kradzieże mienia
• bójki i pobicia
• wypadki drogowe

Działalność przestępcza obejmuje następujące grupy czynów przestępczych:

• kradzież mienia
• kradzież z włamaniem
• rozboje i napady
• oszustwa gospodarcze
• wyłudzanie na szkodę podmiotów gospodarczych

Za główne obszary zagrożeń przyjmuje się:

• osiedla i miejscowości o dużym wskaźniku bezrobocia
• szkoły funkcjonujące w systemie dwu zmianowym
• dworce PKS i PKP
• nieoświetlone place ulice i miejscowości

Skuteczność działań policyjnych zapobiegania i wykrywania ocenia się jako zadawalające. Wskaźnik wykrywalności przestępstw wynosi około 75% i jest najwyższym w województwie i jednym z najlepszych w skali kraju.

 

Zagrożenia powodziowe

Z uwagi na płaskie ukształtowanie dolin rzek Tanew, Biała Łada, Czarna Łada przepływających przez teren powiatu a szczególnie gmin Łukowa, Biszcza, Goraj, Biłgoraj oraz miasta Biłgoraj zagrożenia powodziowe mogą wystąpić w okresie wczesnowiosennym oraz dużych opadów deszczu. Na przestrzeni kilku ostatnich lat zalewane są gospodarstwa położone w pobliżu Białej i Czarnej Łady na terenie miasta Biłgoraj. Stan taki spowodowany jest m. in. faktem braku regulacji obydwu rzek na tych odcinkach dlatego też tworzą się duże zakola przez co woda nie ma odpowiedniego odpływu i piętrzy się. Jest zatem pilna potrzeba regulacji obydwu rzek.

Zagrożenia pożarowe powiatu to:

• pożary i wybuchy
• skażenie chemiczne terenu i rzek toksycznymi środkami przemysłowymi stosowanymi w zakładach pracy oraz transporcie
• zdarzenia spowodowane siłami przyrody
• zdarzenia komunikacyjne
• katastrofy budowlane
• zagrożenia epidemiologiczne
• zagrożenia radiologiczne

Zagrożenia sanitarne i epidemiologiczne to przede wszystkim:

• choroby zakaźne
• choroby zawodowe
• zagrożenia zdrowia w środowisku pracy ( hałas, zapylenie, oświetlenie i mikroklimat )
• zagrożenia sanitarne związane z funkcjonowaniem targowisk, magazynowaniem środków ochrony roślin.

Pojęcie bezpieczeństwa publicznego obejmuje obszerny zakres zagadnień wzajemnie się uzupełniających i wymagających współdziałania wielu służb, instytucji, władz administracyjnych, organizacji społecznych, jak również zaangażowanie obywateli.

Zadania z zakresu bezpieczeństwa publicznego obywateli szeroko pojętego zostały określone w “ Programie bezpieczeństwa publicznego na terenie powiatu” Realizacja w/w programu ma na celu:

• zapewnienie ładu i porządku
• zapewnienie ochrony przeciwpożarowej
• poprawy stanu sanitarno-epidemiologicznego
• zapobieganie weterynaryjne
• poprawę bezpieczeństwa na drogach

Przedstawione zagadnienia i problemy mają charakter ciągłej pracy, jak gdyby zapobiegawczy. Natomiast dla zwalczania negatywnych zjawisk w sposób doraźny Starosta ma do dyspozycji odpowiednie zespoły i podmioty, które będą reagowały czy też działały w konkretnych sytuacjach.

Działalność wspomnianych podmiotów odbywać się będzie w ramach tworzonego Powiatowego Centrum Zarządzania Kryzysowego. W ramach tego centrum wprowadzony zostanie powiatowy system ochrony i ratownictwa ludzi mienia i środowiska. Na jego poprawę szczególnie wpływ będzie miała współpraca z samorządami i mieszkańcami terenu, oraz zwiększanie środków finansowych z budżetu na wydatki i zakupy nowego sprzętu dla powiatowych służb realizujących zadania z tego zakresu.

 

Środowisko Przyrodnicze

Stan środowiska naturalnego na terenie powiatu biłgorajskiego ogólnie jest zadawalający, głównie ze względu na niewielki (w porównaniu z innymi rejonami kraju) stopień jego uprzemysłowienia i urbanizacji. Stan poszczególnych elementów środowiska przedstawia się następująco:

- wody powierzchniowe, w powiecie brakuje jezior, wody stojące występują jedynie w niewielkich sztucznych zbiornikach takich jak stawy rybne i zbiorniki retencyjne. Rzeki przepływają na długich odcinkach przez tereny zalesione; koryta rzek są w większości nieuregulowane. Zagrożone zanieczyszczeniem są jedynie krótkie odcinki rzek położone poniżej miast. W pozostałych rzekach woda z reguły posiada naturalny skład chemiczny. W ostatnich latach gminy podejmują działania związane z budową kanalizacji sanitarnej oraz oczyszczalni ścieków.

- powietrze atmosferyczne: Powiat biłgorajski charakteryzuje się niewielkim stopniem zagrożenia czystości powietrza z uwagi na jego rolniczy charakter i brak przemysłu ciężkiego, wielkiej energetyki i przemysłu energetycznego. Głównymi źródłami zanieczyszczeń powietrza w powiecie są paleniska indywidualne, kotłownie przemysłowe i komunalne, pojazdy spalinowe oraz przemysł i energetyka spoza granic regionu . W związku z powyższym głównymi substancjami emitowanymi do powietrza są zanieczyszczenia powstające ze spalin paliw.

Od 1990r. obserwuje się systematyczny spadek ilości emitowanych zanieczyszczeń, co związane jest przede wszystkim z modernizacją systemu odpylania ( zwiększenie sprawności urządzeń ). Przechodzenie ze spalania węgla na paliwa płynne czy gazowe i spalanie drewna zdecydowanie przyczyniło się do zmniejszenia ilości zanieczyszczeń. Zmiany stosowanego nośnika energii z węgla kamiennego na gaz lub olej dotyczy zwłaszcza palenisk domowych, kotłowni placówek oświatowych, administracji samorządowej, banków oraz kotłowni zakładów przetwórstwa mięsnego.

Innym czynnikiem antropogennym mającym negatywny wpływ na środowiska jest hałas. Spośród źródeł hałasu w środowisku na terenie powiatu biłgorajskiego najbardziej uciążliwy jest hałas komunikacyjny drogowy. Przeprowadzone badania pozwalają stwierdzić, że zagrożenie hałasem przemysłowym jest sukcesywnie ograniczane.

- powierzchnia terenu, w powiecie nie występują tereny zdegradowane oddziaływaniem zanieczyszczeń przemysłowych . Problemem jest natomiast zaśmiecanie szczególnie upraw leśnych, odpadami komunalnymi. Przyczyną tego stanu jest brak wystarczającej ilości właściwie urządzonych i eksploatowanych składowiska odpadów oraz sprawnego systemu zbiórki i transportu odpadów, zwłaszcza na terenach wiejskich. Rozbudowy wymaga system skupu surowców wtórnych takich jak makulatura, butelki szklane, złom i tworzywa sztuczne.

- wody podziemne, powiat biłgorajski jest ubogi w wodę podziemną, jednakże na tle kraju sytuacja jest zadawalająca. Wszystkie wodociągi komunalne w miastach i na wsiach korzystają z wody podziemnej. Eksploatowana woda jest na ogół dobrej jakości pod względem bakteriologicznym, natomiast niekiedy występuje konieczność odżelazienia i odmanganiania.

Na terenie powiatu ( w części położonej na zapadlisku ) istnieje jeden z tzw. głównych zbiorników wód podziemnych (gzwp), zwany zbiornikiem Biłgoraj -Lubaczów, oznaczony w systematyce krajowej numerem 428.

Oddzielnym tematem są wody mineralne, które stwierdzono w rejonie Biszczy na głębokości 300-900 m. Wody te są bogate w jod, brom i magnez. Biorąc pod uwagę, że rejon występowania tych wód mineralnych jest jednocześnie rejonem korzystnym pod względem klimatycznym i przyrodniczym można planować tu uzdrowisko. W planie zagospodarowania przestrzennego gm. Biszczy uwzględniony jest t0eren pod uzdrowisko oraz pod zbiornik retencyjny. Jeżeli znajdzie się inwestor, który zainwestowałby w uzdrowisko to warunki naturalne są bardzo dobre

Ochrona środowiska naturalnego staje się programem rozwoju powiatu określonym w strategii rozwoju.

Dlatego też z inicjatywy Starosty Biłgorajskiego we współpracy z Burmistrzem Miasta Biłgoraj powstał pomysł utworzenia Stowarzyszenia gmin i powiatów zlewni rzeki Tanwi. Do stowarzyszenia przystąpiły miasta i gminy powiatu biłgorajskiego oraz miasta i gminy leżące w zlewni rzeki Tanew z województwa lubelskiego i podkarpackiego.

Jeszcze w fazie organizacji stowarzyszenia został opracowany “ Program Ochrony wód zlewni rzeki Tanwi” na lata 2000-2005 składającego się z szeregu zadań jednostkowych w zakresie

• porządkowanie gospodarki wodno-ściekowej
• gospodarki odpadami
• ochrony bioróżnorodności

Wdrożenie tego programu ma na celu:

• przywrócenie rzece Tanwi I klasy czystości wód
• zachowanie i ochronę walorów przyrodniczo- krajobrazowych terenu zlewni, jej naturalnych kompleksów leśnych, a także obszarów chronionych
• ograniczenie zjawiska zagrożenia powstawania gleb marginalnych na terenie zlewni
• poprawę warunków życia i odpoczynku społeczności lokalnych
• stworzenie możliwości rozwoju turystyki

Jednym z większych przedsięwzięć w/w programu jest rozbudowa i modernizacja składowiska odpadów w Korczowie k / Biłgoraja. Będzie ono pełniło funkcję składowiska odpadów dla gmin otaczających miasto Biłgoraj, w pełni rozwiązujące problem zbiórki i utylizacji odpadów.

Z uwagi na to, że zadania w tym zakresie przewyższają możliwości finansowania przez poszczególne gminy, władze samorządowe liczą, że znajdą wsparcie w funduszach przed akcesyjnych przyznanych Polsce w ramach integracji europejskiej.

Opracowany “Program ochrony wód zlewni rzeki Tanwi” został zgłoszony do funduszu PHARE 2000 z którego środki będą przeznaczone m.in. na rozwój województwa lubelskiego. W/w program zostanie umieszczony w opracowanej przez Urząd Marszałkowski strategii rozwoju województwa lubelskiego na lata 2000-2006.

Liczymy również że programy w ramach strategii rozwoju będą finansowane ze środków UE a przede wszystkim programu SAPARD ukierunkowanego na rozwój obszarów wiejskich i wsi oraz środków Banku Światowego

 

Turystyka

Powiat biłgorajski jest jednym z atrakcyjnych dla turystów regionów lubelszczyzny. Znajdą oni tutaj i piękne wzgórza Roztocza Zachodniego i Lasy Puszczy Solskiej, bogatą sieć rzeczną, czyste i wolne od skażeń powietrze, lasy obfitujące w zwierzynę, grzyby i jagody oraz dogodny klimat o dużym nasłonecznieniu, także zachęcający do wypoczynku, bliskie położenie dwóch parków krajobrazowych - Szczebrzeszyńskiego Parku Krajobrazowego i Parku Krajobrazowego Lasy Janowskie, a także Roztoczańskiego Parku Narodowego.

Specyficzny charakter krainy lasów i bagien jakie stanowi Równina Biłgorajska wpłynął na wytworzenie się oryginalnej sztuki ludowej, której przejawami są: strój biłgorajsko-tarnogrodzki, swoisty typ sakralnej ludowej rzeźby drewnianej i kamiennej garncarstwo i łubiarstwo, plastyka obrzędowa.

Region biłgorajski jest dziś swoistym zagłębiem twórczości ludowej kultywowanej przede wszystkim przez ludowe zespoły folklorystyczne i obrzędowe działające niemal w każdej wsi. Z ich twórczości czerpią znani i uznani artyści.

Twórczość tę dostępną dla turystów nie tylko w biłgorajskim muzeum, ale na żywo w kontakcie z mieszkańcami biłgorajskich wsi, zachowuje i upowszechnia Fundacja Kresy 2000 w Nadrzeczu k/Biłgoraja, będąca znakomitym przykładem społecznej aktywności ludzi sztuki i być może sposobem na upowszechnienie twórczości ludowej.

Odwiedzinom powiatu sprzyja ciągle rozwijająca się baza hotelowa i gastronomiczna. Najlepsze walory turystyczne posiada miasto i gmina Józefów. Tutaj turyści w pobliżu wsi Hamernia mogą podziwiać Rezerwat Krajobrazowo -leśny “ Czartowe pole ”, malowniczy przełom rzeki Sopot, ruiny starej papierni, mogą zobaczyć Synagogę z przełomu XVIII i XIX wieku oraz drewniany Kościół z XVIII i kapliczkę na wodzie w Górecku Kościelnym.

Baza noclegowa powiatu to:

• Hotel w Synagodze w Józefowie
• Ośrodek Wczasowy ERA w Józefowie- domki kempingowe
• Schronisko PTSM w Józefowie
• Stanica Wędkarska w Józefowie
• kilka nie rejestrowanych kwater prywatnych na terenie Józefowa
• kwatery prywatne w Górecku Starym, Górecku Kościelnym oraz Hamernii
• Schronisko PTSM w Górecku Starym
• Hotel Nadleśnictwa LP w Biłgoraju
• Hotel DODO w Biłgoraju
• Zajazd Złoty Łan we Frampolu
• Ośrodek wypoczynkowy w Żarach nad Tanwią
• Stanica Harcerska w Żarach
• Zagroda Myśliwska w Wólce Biskiej

Na terenie powiatu gospodarstwa agroturystyczne znajdują się jedynie w gminie Józefów, a właściwie w samym Józefowie i jedno w Górecku Starym.

Walory turystyczne powiatu podnoszą szlaki turystyczne np.: Walk Partyzantów, Roztoczański Krawędziowy, Ziemi Józefowskiej, szlaki rowerowe i ścieżki dydaktyczne. Władze powiatu wspierać będą wszelkie inicjatywy związane z rozwojem turystyki i agroturystyki w miastach i gminach, gdzie dała początki oraz wspierać działania dla rozwoju w innych gminach.

Turysta odwiedzający powiat właściwie w każdej gminie znajdzie ciekawe miejsca, a przede wszystkim dobry mikroklimat. Dlatego też zadanie władz samorządowych będzie rozwój turystyki a zwłaszcza agroturystyki ze zdrową żywnością. Niezbędne więc będą nowe inwestycje związane z budową nowych zalewów, zagospodarowanie rzeki Tanwi oraz budowa infrastruktury technicznej w tych miejscach.

Z uwagi na to, że inwestycje to też szeroko pojęty rozwój obszarów wiejskich i tworzenie nowych miejsc pracy poza rolnictwem, sądzimy, że projekty zostaną sfinansowane ze środków UE np.: program SAPARD.

Aby cel został osiągnięty konieczna jest promocja powiatu, a zwłaszcza promocja związana z turystyką już istniejącą.

Udział w targach, wystawach, jak również opracowanie folderów i map turystycznych będzie pożądaną formą promocji turystyki w powiecie.

Tworzące się Stowarzyszenia Gmin i Powiatów zlewni rzeki Tanew zamierza opracować program rozwoju turystyki dla rzeki Tanwi na lata 2000-2010. Tylko taki sposób zorganizowania się stwarza duże szanse pozyskania środków europejskich.